Pokazywanie postów oznaczonych etykietą generator tekstu. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą generator tekstu. Pokaż wszystkie posty

03 czerwca 2024

Wystawa literatury generatywnej w Uniwersytecie Łódzkim

Studenci Uniwersytetu Łódzkiego zaprezentują na wystawie prace z gatunku literatury generatywnej. W ten sposób powstanie połączenie literatury elektronicznej i działania wystawienniczego, wzbogaconego o elementy interaktywne.

Jak informują sami autorzy w opisie wydarzenia na Facebooku oraz jak przekazuje informacja prasowa opublikowana w „Dzienniku Łódzkim”, przygotowane prace zostały zainspirowane twórczością Nicka Montforta.

Jak sugeruje Michał Biesiada z „DŁ” chodzi o Wąwóz Taroko (Taroko Gorge) — prosty utwór generatywny Montforta z 2009 roku, którego kod źródłowy łatwo podejrzeć i wykorzystać, do czego zresztą autor zachęca (z zaproszenia do czego skorzystało wielu twórców).

Przypomnę tylko - za Mariuszem Pisarskim - że pojedynczy plik „składa się ze 135 linijek kodu i nieco ponad 50 słów”. Całość polega na tym, że plik HTML, wykorzystując prosty skrypt napisany w języku JavaScript (początkowo napisany w Pythonie) i korzystając z wcześniej zdefiniowanego słownika wyrazów (jednostek leksykalnych), generuje wiersz w określony sposób. I robi to właściwie w nieskończoność, na bieżąco usuwając wcześniej wygenerowane wersy i dokładając nowe.

Myślę więc, że na wystawie możemy spodziewać się czegoś podobnego.

Jak czytamy w tekście z „DŁ”, prace autorów mają poruszać rozmaitą problematykę, zaczynając od rozważań nad ludzką egzystencją („Generator życia” autorstwa Zuzanny Cieślak), poprzez wątki popkulturowe (nawiązująca do „Matrixa” praca „The One” wykonana przez Yana Abmetkę), skończywszy na komentarzach społecznych; ponadto czytamy, że na wystawie znajdą się trzy stanowiska komputerowe, a uczestnicy wystawy „będą mogli włączyć się w proces twórczy poprzez interakcję”.

Autorkami i autorami prac są: Yan Abmetka, Nikita Buinitski, Ernest Kranc, Maja Wiosna, Vlada Yermolayeva, Adam Zygmunt, Maryia Patapenkava, Zuzanna Cieślak i inni — studentki i studenci II i III roku kierunku Nowe Media i Kultura Cyfrowa Uniwersytetu Łódzkiego. Prace zostały wykonane w ramach kursu Literatura Elektroniczna, prowadzonego przez dr Monikę Górską-Olesińską.

Wystawa potrwa bardzo krótko. Dla publiczności zostanie udostępniona w terminie 4-5 czerwca 2024 roku. Będzie można ją zobaczyć na Wydziale Filologicznym UŁ.

Tyle informacji. W tym kontekście mój komentarz jest następujący.

Niewiele wiadomo o samych utworach i całym projekcie. Nawet źródła w postaci strony uczelni nie informują o tym wydarzeniu, a dopiero w momencie redagowania ostatecznej wersji tego wpisu znalazłem wspomniane na początku wydarzenie na Facebooku. (Nie wykluczam, że w czasie przygotowania wpisu pojawią się jakieś informacje.)

Pomijam już fakt, że inne media zajmujące się literaturą elektroniczną nie przekazują informacji na ten temat.

A piszę o tym dlatego, że sam staram się (z trudem) popularyzować wiedzę na temat literatury elektronicznej oraz że po napisaniu rozprawy naukowej na temat obiegu literatury elektronicznej wciąż dostrzegam, że zarówno obieg samej literatury, jak i informacji na jej temat jest dość ograniczony lub nawet zamknięty (do samych zainteresowanych osób).

Trudno w takich okolicznościach oczekiwać, aby ten rodzaj literackiej (i nie tylko literackiej) twórczości był znany szerszej publiczności. Trudno też chcieć się nią zajmować i chyba jeszcze trudniej znaleźć do tego motywację.

Mam nadzieję, że takie prace, jak te wspomnianych studentów, zostaną gdzieś szerzej zaprezentowane i omówione, że zostaną zauważone, a jeśli te konkretne wykorzystują kod Montforta, to być może znajdą się na liście prac derywatywnych (pochodnych), umieszczonej na jego stronie.

Mam tym większą nadzieję, że autorki i autorzy zechcą kontynuować swoją przygodę z literaturą elektroniczną lub kulturą cyfrową.

15 czerwca 2019

Plagiaryzm w generowanej komputerowo literaturze elektronicznej?

Jeśli [...] wygenerujemy książkę, która się nie powtarza co do treści, co do tematów, ale brzmi jak on [autor], jest w stylu tego autora, to jest to plagiat, czy to nie jest plagiat? - pyta dr Jan Argasiński. Ja odpowiadam wprost.

Kolejnym zagadnieniem, które zwróciło moją uwagę w wywiadzie Bogdana Zalewskiego z drem Janem K. Argasińskim, była kwestia związana z napięciem między autorstwem a plagiatem wygenerowanego komputerowo utworu cyfrowego.
Wcześniej w odniesieniu do wspomnianej rozmowy pisałem o poezji łańcuchowej.
Na pytanie "Jak teraz odróżnić plagiat od oryginalnej pracy?" Argasiński odpowiada: "Teraz to w ogóle kwestia plagiatu staje się problematyczna. Jeżeli nauczymy sieć neuronową na przykład Stanisława Lema i wygenerujemy książkę, która się nie powtarza co do treści, co do tematów, ale brzmi jak on, jest w stylu tego autora, to jest to plagiat, czy to nie jest plagiat?" Na co Zalewski mówi: "No właśnie, w muzyce coś takiego już zachodziło. To się nazywało „plagiaryzm”."

Plagiat czy nie?


Zatem chciałbym odpowiedzieć dość prosto: nie, to nie jest plagiat i plagiaryzm. Plagiat to przywłaszczenie cudzej pracy, podpisanie się pod nie swoim tekstem i twierdzenie, że jest się jego autorem, a więc kradzież. A skoro mowa o kradzieży, to mowa też o własności, która tej kradzieży podlega.

W przypadku generowania tekstu na podstawie tekstu źródłowego - nawet jeśli stworzył go konkretny twórca - nie można mówić o własności. I nie chodzi mi tu o cały tekst, tylko jego składowe element. Bo kto jest właścicielem pojedynczych słów, wyrazów? Kto jest właścicielem nowego układu słów, zdań? Chyba, że zakres kompilacji jest taki, że miksujemy dość spore partie tekstu lub przypisujemy sobie autorstwo co do pomysłu (np. intrygi, fabuły).

Wówczas to będzie raczej remiks lub działanie pograniczne (wiele więc zależy od zakresu zmian). Poza tym, chyba nikt, kto korzysta z generatora lub remiksuje utwór, nie przypisuje sobie prawa autorstwa do poszczególnych komponentów, tylko raczej do samego działania. Przez co bardziej akcentuje się czynność, dokonanie zmiany, niż efekt końcowy.

Bez względu jakkolwiek byśmy na ten temat nie spojrzeli oraz biorąc pod uwagę moją stanowczą odpowiedź, niewątpliwie temat wymaga przemyślenia i regulacji. A ze względu na niejednoznaczność niektórych przykładów bądź działań, trzeba rozpatrywać pojedyncze przypadki osobno.

Niepowtarzalność tekstu


Idąc dalej, Argasiński właściwie sam sobie odpowiada, mówiąc: "jeśli [...] wygenerujemy książkę, która się nie powtarza co do treści, co do tematu". I wydaje mi się, że to już powinno podpowiadać, że nie ma tu mowy o plagiacie. Bo jak plagiatować coś, czego jeszcze nie ma lub co dopiero powstało? Trudno przypisać sobie autorstwo do stylu pisania, do idiolektu autora. A jeśli już ktoś napisze coś tak, jak ktoś inny - to raczej dokonał sprawnego pastiszu a nie plagiatu.

W tym przypadku rozpatrywałbym raczej kwestię - zresztą poruszoną w rozmowie - rozpoznawalności, a więc umiejętności rozpoznania, czy coś zostało stworzone przez człowieka czy przez maszynę. Pytanie więc dotyczy tego, czy jesteśmy w stanie być na tyle czujni, by nie dać się nabrać? I tu jest kluczowy aspekt tej sprawy. O tym panowie w wywiadzie również rozmawiają, zatem zainteresowanych odsyłam do źródła.

Zresztą, o tym napięciu pisze także Jacek Dukaj w eseju "Sztuka w czasach sztucznej inteligencji", który ukazał się w jego najnowszej książce "Po piśmie". Choć w tekście nie pada to pytanie wprost, wydaje mi się, że Dukaj formułuje je następująco: czy człowiek w ogóle będzie chciał tworzyć, skoro równie dobrze tworzyć za niego będzie (mogła) sztuczna inteligencja?

No właśnie. Jak to jest obecnie lub będzie w przyszłości?

12 czerwca 2019

Poezja łańcuchowa. Co to takiego?

Z kształtów powstają litery, z liter układamy wyrazy, a z wyrazów zdania. Z kolei ze zdań tworzymy poszczególne akapity, fragmenty tekstów, niezliczone strony tekstów. Za to komputer z określonej bazy danych, na którą składają się teksty różnych twórców, może stworzyć "nowy" tekst. W efekcie tworzy więc łańcuch, którego ogniwami są mniejsze porcje innych tekstów.

Z pojęciem poezji łańcuchowej zetknąłem się podczas lektury wywiadu Bogdana Zalewskiego z drem Janem K. Argasińskim, zamieszczonym w artykule Lemockiewicz? Połączenie Lema z Mickiewiczem, czyli algorytmy w roli literatów. Argasiński podczas Copernicus Festival w Krakowie prezentował działania UBU Lab, w tym rownież komputerowe możliwości tworzenia tekstu.

Na marginesie tylko dodam, że w programie całego festiwalu można było znaleźć punkt zatytułowany Inventio: Język maszyn. Składały się na niego następujące prezentacje: Alfabet (J. Woynarowski), Deszczownik (Tbxx, Kaz, Maro, Pin), Literackie boty na Twitterze (P. Marecki), 1… 2… 3… A.I. patrzy (J. Argasiński), Poezja łańcuchowa (J. Argasiński).

Jeśli zaś chodzi o poezję łańcuchową, to mowa tu o "aplikacji, która generuje utwory na podstawie zadanych tekstów. W efekcie działania dość prostego algorytmu na syntaktyce tekstu, powstają mniej lub bardziej sensowne parafrazy i remiksy tekstów źródłowych", co Argasiński w wywiadzie rozwija:
mamy do czynienia z kawałkiem kodu, prostym algorytmem w języku Python, który przy pomocy takiej operacji matematycznej - łańcuchów Markowa - bierze pewną pulę tekstów, które mu zadajemy, tekstów oryginalnych [...] te teksty są cięte przez algorytm i na podstawie statystyki dotyczącej współwystępowania wyrazów tworzone są właśnie takie łańcuchy współwystępowań, współzależności. I ten bardzo prościutki kawałek kodu potrafi nam generować teksty

Program generuje więc tekst na podstawie zgromadzonej bazy tekstów. Co więcej, generuje go jak najbardziej imitując styl autora. Można więc mówić o powstawaniu mniej lub bardziej wiernych kopii mistrza, nie dających się odróżnić przez niewtajemniczonych, a może i nawet wtajemniczonych czytelników.

Pytanie tylko: gdzie tu definicja poezji, do tego łańcuchowej? Wygenerowanie nowego wiersza na podstawie już istniejącego, czy też wygenerowanie tekstu na podstawie dostępnych danych - to nic nowego w sztuce cyfrowej czy w polu literatury elektronicznej. Jednak po raz pierwszy stykam się z pojęciem poezji łańcuchowej. Jedynym tropem jest zastosowanie w algorytmie tzw. łańcuchów Markowa, ale mnie, jako literaturoznawcy, nie bardzo to interesuje.

Z krótkiej internetowej kwerendy wywnioskowałem, że to coś nowego, zwłaszcza w polskiej przestrzeni związanej ze sztuką słowa w świecie cyfrowym. Z chain poetry z kolei można zetknąć się w przypadku opisów zabawy polegającej na tym, że każda kolejna osoba dopisuje swój wers (ogniwo łańcucha) a w efekcie powstaje właśnie taki niejednorodny poetycki łańcuch. Jednak jak to odnieść do generowanych komputerowo tekstów - bez względu na to, czy to poezja, proza czy co tam jeszcze innego? Cóż, pewnie tak, że to komputer dopisuje poszczególne partie tekstu..

Inne pytanie - poboczne w tym kontekście - brzmi oczywiście następująco: czy to jednak jest pisanie, nawet jeśli algorytmiczne? Zresztą sam Argasiński stwierdza wprost: "Tutaj twórczości nie ma. Tu jest pewne działanie na języku." Trudno więc mówić o twórczości czy sztuce sztucznej inteligencji. Chyba, że jako definicję sztuki przyjmiemy właśnie to, że jest sztuczna, a więc naśladownicza, wówczas sprawy przedstawiają się zgoła inaczej.

16 grudnia 2018

Grace Howard, Machine-Generated Electronic Literature


Machine-Generated Electronic Literature[1] to krótka (bo zaledwie 94-stronicowa) książka Grace Howard, znajdująca się w zasobach selfpublishingowej platformy Lulu.com. Pod nazwiskiem autorki można znaleźć tam jeszcze książkę zatytułowaną #hashtag: a follower's guide to the post-digital[2].

Co prawda powątpiewam w naukową jakość tych publikacji (zwłaszcza tej drugiej), niemniej jednak ciekawi mnie, że takie pozycje wychodzą na światło dzienne. I tak z jednej strony cieszy zainteresowanie tym tematem. Z drugiej strony intryguje mechanizm udostępniania podobnych tekstów, właśnie poprzez takie strony jak Lulu.com, ponieważ jest to częścią obiegu literackiego jako takiego.

Grace Howard zadaje pytanie: co to znaczy dla literatury elektronicznej, gdy za jej pisanie zabiera się maszyna? Autorka szuka połączenia procesów obliczeniowych, algorytmizacji, mechanizacji procesu twórczego (computation)[3] z narracyjnością, czy też mechnizmami narracyjnymi, zwłaszcza w kontekście “post-cyfrowości” lub “post-literackości”. Zastanawia się więc również nad miejscem człowieka w czasach sztucznej inteligencji, kolonizującej coraz większe obszary ludzkiej działalności.


_________
[1] http://www.lulu.com/shop/grace-howard/newlit-machine-generated-electronic-literature/paperback/product-23913322.html?ppn=1
 (16.12.2018).
[2] http://www.lulu.com/shop/grace-howard-and-chris-busco-and-alex-modiano-and-valerie-yu/hashtag-a-followers-guide-to-the-post-digital/paperback/product-23864889.html
 (16.12.2018).
[3] Chyba najlepiej odwołać się w tym przypadku do Scotta Rettberga, który pisał o ludzkich aspektach w mechanicznym procesie tworzenia: Scott Rettberg, Human Computation in Electronic Literature, https://retts.net/documents/Human_Computation_ELIT.pdf (16.12.2018).

30 marca 2018

Robbo. Solucja - pierwsza polska książka wygenerowana przez komputer

Generowanie tekstu przez komputer to nic nowego w świecie literatury elektronicznej. Jednakże premiera książki Robbo. Solucja jest wyjątkowa z dwóch powodów. Po pierwsze to pierwsza polska książka wygenerowana przez komputer. Po drugie, tym urządzeniem jest kultowy ośmiobitowy komputer Atari.

Za stworzenie książki odpowiada zespół, w którym znajdują się Piotr Marecki, Wojciech „Bocianu” Bociański, Piotr „Kroll” Mietniowski i Krzysztof „Kaz” Ziembik. Książka drukowana pojawi się na rynku 7 kwietnia nakładem krakowskiego wydawnictwa Korporacja Ha!Art.

Robbo. Solucja to tak naprawdę program komputerowy generujący tekst, stanowiący bazę do późniejszego powstania książki w formie papierowej. Składają się na nie polecenia pochodzące z kultowej gry Robbo, autorstwa Janusza Pelca. I jak w oryginalnej grze, tak w książce jest 56 planet-labiryntów, czyli 56 opisów przejścia.

Możemy więc przeczytać komunikaty typu: Wyceluj w bombę. Przechyl drążek joysticka w prawo. Uważaj na nietoperza. Wejdź w teleportację. Zestrzel latające oczy. Uciekaj w kierunku skrzynki. Odłóż papierosa. Wyceluj w diabełka. Wejdź do kapsuły.

Co więcej Marecki zebrał YouTube'owe komentarze dotyczące gry, stanowiące przerywniki pomiędzy solucjami dla każdej planety. Nie brakuje wśród nich głosów nostalgii i wspomnień: „tamte gry miały duszę i naprawdę tęsknie za moim Atari 65xe, grami na kasetach, klubem komputerowym w mojej wiosce” czy „porty na inne platformy to już nie to samo”.

Jednak na samym tekście się nie kończy. Wersja cyfrowa opatrzona jest muzyką stworzoną przez Piotra Mietniowskiego. Do stworzenia pozostałych elementów książki drukowanej również użyto retro komputerów i starych programów. I tak okładkę książki projektował Krzysztof Ziembik na komputerze Atari ST w programie „Crack Art”. Z kolei skład DTP wykonał Piotr Mietniowski na komputerze Atari TT w programie „Calamus” z 1987 roku, z łamaniem tekstu w programie „Inkaust”, na tej samej platformie.



Książkę należy rozpatrywać pod kątem eksperymentu literackiego i jako kolejną pozycję spod szyldu uncreative writting. Głównie dlatego, że raczej nie jest to książka do czytania, a jedynie do zwrócenia uwagi na możliwości, jakie daje technika, również ta przeszła, już wyparta i nieużywana, choć wskrzeszana przez miłośników i kolekcjonerów starego sprzętu.

– Miała to być literatura ambientowa, czyli literatura niekoniecznie do czytania, ale będąca tłem, tak jak muzyka ambientowa nie jest do słuchania, ale wypełnia otoczenie – tłumaczy Marecki.

Książka nie tylko wykorzystuje możliwości starych komputerów i pokazuje, w jaki sposób możemy generować tekst. To także zwrócenie uwagi na technologiczne przyśpieszenie, związane z rozwojem techniki i nowych mediów, przez co dawne rozwiązania zostają wypierane i zapominane.

– Technologia ma współcześnie krótki żywot. Nowe platformy zabijane są przez nowsze, nowsze przez jeszcze nowsze, jeszcze nowsze przez… – i tak w nieskończoność. Odpowiedzią na to przyspieszenie jest powrót do urządzeń wypartych i martwych – czytamy w opisie książki.

Dlatego można powiedzieć, że cały proces przygotowania książki Robbo. Solucje jest przykładem na archeologię mediów, dziedzinę bardzo popularną w Stanach Zjednoczonych, a u nas dopiero się rozwijającą, choć działającą na przykład pod szyldem demosceny (dla mnie zjawiska jeszcze nieokiełznanego).

Więcej na temat Roboo można przeczytać na stronie poświęconej komputerom Atari.

29 grudnia 2017

Generatywna poezja noblisty sprzed pół wieku

John Maxwell Coetzee dostał literacką Nagrodę Nobla w 2003 roku. Wcześniej jednak, w latach 60. ubiegłego wieku, tworzył programy komputerowe do generowania wierszy. Jakiś czas temu ujrzały one światło dzienne.

Coetzee jako młody absolwent anglistyki i matematyki Uniwersytetu Kapsztadzkiego, na początku lat 60. pracował m.in. w Londynie dla IBM. Należał także do zespołu pracującego nad jednym z najbardziej zaawansowanych wówczas projektów programistycznych w Wielkiej Brytanii. Pomagał budować trzecią wersję superkomputera Atlas 2 na potrzeby brytyjskiego Instytutu Badań Energii Jądrowej w Aldermaston - co, jak zauważa Rebecca Roach, która wpadła na trop poezji generatywnej południowoafrykańskiego pisarza, umknęło uwadze historykom i badaczom literatury.

Prędzej czy później programistyczne doświadczenie i zainteresowanie literaturą, zwłaszcza wczesne zmiłowanie do poezji, musiało zaowocować. Część efektów możemy poznać w autobiograficznej powieści Coetzeego, wydanej w 2002 roku, zatytułowanej Młodość, której główny bohater również jest programistą i próbuje własnych sił w pisaniu. Jednakże zdolności młodego pisarza znalazły większy wyraz w poezji generatywnej, o czym mało kto wiedział, ponieważ autor nigdy nie opublikował wyników swojej pracy, a jedynie wykorzystywał przeredagowane fragmenty w niektórych publikacjach.

Do generowania wierszy Coetzee wykorzystał prosty mechanizm. Stworzył algorytm, który wybierał słowa z wcześniej stworzonego słownika, dzięki czemu powstawał ciąg powtarzających się słów i kolumna tekstu. Jak zauważa Rebecca Roach, część powstała w kodzie binarnym i szesnastkowym systemie liczbowym, ale pisarz użył również języka programowania FORTRAN, powstałego w drugiej połowie lat 50. XX wieku, a także jego zmodyfikowanej na własny użytek odmiany.

Zatem w pewnym sensie można uznać Coetzeego za prekursora programistycznej poezji generatywnej, a już z pewnością za born-digital writer, czyli pisarza wyrastającego z cyfrowego pola literackich doświadczeń, ale pisarza który pewnie w tamtym czasie nie uważał tego kierunku za odpowiedni dla swojego rozwoju twórczego, skoro dopiero teraz dowiadujemy się o jego cyfrowych próbach literackich. Obecnie materiały znajdują się w Centrum Harry'ego Ransoma w teksańskim uniwersytecie w Austin.

Tekst pierwotnie ukazał się w magazynie "Techsty".

///
il. strona poezji Coetzeego, datowana na 30 maja 1965 roku, podaję za: http://blog.hrc.utexas.edu/2017/06/28/the-computer-poetry-of-j-m-coetzees-early-programming-career/

Czytaj więcej…

Zotero 7 Update

Najnowszy update Zotero, czyli wersja programu oznaczona numerem 7, to doprawdy wielka nowość, mimo że zakres wprowadzonych zmian nie jest t...

Możesz przeczytać jeszcze…